Türklerin meşhur çorbası ve yiyeceği, tarihi belki de 1.000 yıldan daha büyük.
Evet bugün meşhur ve bol şifa kaynağı olan tarhana çorbası ve tarhanadan bahsedeceğiz.
Tarhana nedir veya tarhana ne demektir ya da tarhana ney: Sözlük anlamı içine domates, biber, soğan, kokulu otlar, süt yada yoğurt katılan, bulgur, mayalanmış ve kurutularak ufalanmış hamur ve bunun gibi ürünlerden yapılan çorba malzemesine denir.
Şimdi biraz tarhananın tarihi geçmişine bakalım, sonra tarhana çeşitleri nelerdir onları yazalım.
Geçmişten Günümüze Tarhana ve Tarhana Tarihi yahut Tarhana çorbası tarihçesi veyahut Tarhana nereden geliyor veya tarhananın adı nereden geliyor ya da tarhana çorbasının adı nereden geliyor?
Tarhananın ismi nereden gelir yahut tarhana çorbası tarihi veyahut tarhana ismi nereden gelir veya tarhana çorbası nasıl yapılır ya da tarhana çorbasının tarihçesi nedir?
Geçmişten günümüze tarhana çorbası yahut tarhana ilk nerede bulundu veyahut tarhana tarihçesi veya tarhananın tarihçesi ya da tarhana çorbası hikayesi nedir?
Tarhananın hikayesi yahut tarhananın ana vatanı neresidir veyahut tarhana Türklerin mi veya tarhana çorbası nereden geliyor ya da tarhana kimin yahut tarhana hikayesi nedir gibi tüm soruların cevapları kısaca şöyledir:
Tarhananın tam tarihi bilinmemekle beraber geçmişi Orta Asya'da Türklere (Osmanlı ve Selçuklu Devletlerinden önce) kadar gittiği söylenmektedir. Buna sebep olarak, Türkler o zaman göçebe yaşamaktaydı. Türkler hayvanlarını beslemek için verimli otlaklar bulmalıydı, dolayısı ile sürekli göç etmek zorunda kalındı. Bundan dolayı göç ederken yanlarında hem hafif, hem de uzun süre dayanan gıdalar bulundurmak zorundaydılar. Bunu da yiyecekleri kurutarak sağlamaya çalışıyorlardı. Bu durumu düşünürken tarhananın üretildiği konuşulmaktadır.
Ayrıca Yavuz Sultan Selim ile ilgili bir rivayette şöyle anlatılmaktadır:
Dar hane ne demektir veya dar hane nedir ya da dar hane çorbası nedir yahut dar hane çorbası veyahut dar hane tarhana nedir: Padişah veziri ile Ramazan'da tebdili kıyafet giyerek halk arasında dolaşırken iftar vakti bir teyzenin evine misafir olup, sofraya oturur. Sofrada çorba ve ekmek vardır, çorbayı yiyen padişah çok beğenip ismini sormuştur. Ev sahibi de dar hane demiştir. Böyle başlayan tarhana, her tarafa yayılmıştır.
 |
| Tarhana çorbası hangi yöreye aittir |
Coğrafi İşaretli Tarhanaların İlleri ve İsimleri veya Tarhana çorbası hangi yöreye aittir ya da en lezzetli tarhana çeşitleri yahut geçmişten günümüze tarhana çeşitleri veyahut tarhana çorbası hangi isimlerle bilinir veya tarhana çorbası hangi yörenin?
Tarhana hangi bölgeye aittir veya tarhanaların şehirleri ya da nerelerin tarhanası meşhurdur yahut kaç çeşit tarhana var veyahut yöresel tarhana çorbaları nelerdir?
Ünlü tarhanalar veya tarhana nerenin tescilli ya da en meşhur tarhanalar nelerdir gibi bütün soruların cevapları şu şekildedir:
1) Maraş Tarhanası.2) Uşak Tarhanası.
3) Bolu Kızılcık Tarhanası, Bolu tarhanası.
4) Kastamonu Cide Tarhanası, Kastamonu tarhanası, Kastamonu yaş tarhanası.
5) Kütahya Kızılcık Tarhanası, Kütahya tarhanası.
6) Kütahya Gediz Tarhanası.
7) Malatya Tarhanası.
8) Tokat Üzüm Tarhanası, Tokat tarhanası.
9) Amasya Sıkma Tarhanası, Amasya tarhanası.
10) Gaziantep Şirin Tarhanası, Gaziantep tarhanası.
11) Muğla Göce Tarhanası, Muğla tarhanası.
Bunlar isimleri tescil ettirilmiş olan tarhanalardır. Birde başvurusu yapılıp sonucu beklenen ya da hiç başvurusu yapılmayan tarhanalar vardır.
Farklı yörelerimizde yapılan diğer tarhanalardan en çok bilinenleri şunlardır:
14) Düzce Kızılcık Tarhanası, Düzce tarhanası.
Tescil edilmiş ilk 12 tarhanadan bizler, ilk 2 tanesini detaylı olarak yazacağız.
Kızılcık tarhanası nerenin veya Kızılcık tarhanası hangi yörenin ya da Kızılcık çorbası nerenin yahut Kızılcık Tarhanası hangi yöreye aittir: Bolu, Kütahya ve Düzce'de vardır.
Beyaz tarhana nereye ait yahut Kuru Beyaz tarhana nerenin: Balıkesir Manyas, Balıkesir tarhanası.
TARHANA TARİFİ veyahut Tarhana tarifleri veya Tarhananın tarifi nedir:
MARAŞ TARHANASI ya da Meşhur Maraş tarhanası yahut Meşhur Kahramanmaraş tarhanası veyahut Doğal Maraş tarhanası.
Maraş Tarhanası diğer şehirlerin tarhanalarından şu konu başlıkları ile ayrılmaktadır.
- Yapım teknolojisinde uygulanan bazı farklı işlem basamakları.
- Doğal katkıları.
- Tüketilme alışkanlıkları.
Maraş Tarhanası, dövme (buğday yarması) ve yoğurttan yapılarak çiğ üzerine ince bir şekilde serilip kurutulmaktadır. Diğer tarhanalar ise genelde un ve yoğurttan yapılarak toz halinde çorba olarak tüketilmektedir.
Maraş Tarhanası Şu Şekillerde Tüketilir veya Maraş tarhanası ve firiği ya da Kahramanmaraş tarhana firiği yahut Maraş firiği veyahut Kahramanmaraş firik tarhanası:
- Çerez gibi yenerek, kuru halde.
- Çorba halinde yenerek.
- Kelle suyuna ıslanarak veya sıcak haldeki etle.
- Yağda kızartılarak yenerek.
- Islanmış tarhana yağda soğan ile kavrularak.
- Sıcak sac üzerinde gevretilip yenerek.
Maraş Tarhanasının Özellikleri veya Maraş tarhanası özelliği nedir ya da Maraş tarhanası neden meşhur?
- Tarhana üretiminde yoğurt, doğrudan pişirme aşamasında iken ilave edilmez.
- Önce buğday dövmesi, su ile pişirilir.
- Kekik, isteğe bağlı olarak çörek otu, ceviz, badem, biber v.b. baharatlar ve yoğurt, pişmiş dövme aşına katılır.
- Tarhana coğrafi sınıra özgü bir yöntem olarak, coğrafi sınırda sazlık çubuklarla dokunmuş hasır, çiğ adı verilen sergilere veya plastik çığlara serilerek kurutulur.
Maraş Tarhanası Üretim Metodu veya Tarhana çorbası tarifi ya da Maraş tarhanası nasıl yapılır yahut Maraş firik içinde ne var veyahut Tarhana içinde ne var?
Tarhana yapımı veya ev yapımı Maraş tarhanası ya da toz tarhana nasıl yapılır yahut kuru tarhana nasıl yapılır veyahut geleneksel tarhana nasıl yapılır ya da en lezzetli tarhana nasıl yapılır veya Maraş tarhanasının içinde neler var gibi tüm soruların cevapları şunlardır.
Üretimde kullanılan buğday şu şekillerde olmalıdır:
- Beyaz buğday özü olup (gluten içeriği) zayıf olmalı.
- İri taneli dolgun olmalı.
- Çok sert olmamalı.
- Temiz ve saf olmalıdır.
Özel buğday değirmende dövülüp, kabuğu çıkarılarak dövme hâline getirilip elenir ve ayıklanır. Tarhana üretimi için uygun hava koşulları takip edilir. Çünkü yağmurun olmaması kadar, kurutma işleminde rüzgarında olması (klima görevi yapacak) gerekir. Uygun hava koşulunun tespit edildiği günün 1 gün öncesi akşamdan dövme yıkanarak, tarhana üretimi için özel olarak yapılan kazanda (Masere Kazanı) yada mikserli krom kazanlarda ıslatılır. Gece yarısı altı yakılıp, sabaha kadar karıştırılarak pişirilir. Bu karıştırma işini ehil ustalar yapar. Bu işleme kürekleme adı verilip amacı, pilavı dibine yakmamaktır.
Pilav piştiğinde kazanın altından odunlar alınıp, ateş közleri üzerinde pişirilmeye devam edilir. Bunun yanında kürekleme işinin yapılması sürdürülür. Pilav iyice pişince közler kazanın altından çekilip, kazanın üstüne büyük bir tepsi kapatılarak pişmiş dövme aşı belli süre daha kendi buharıyla pişmeye bırakılarak kürekleme işlemine devam edilir. En az 1'e 2 oranında yağlı yada yağsız yoğurt ile yoğrulur. Her 100 kilo buğday dövmesine, tuz oranı %3'ü geçmeyecek şekilde kekik ilave edilir. Bunun yanında isteğe bağlı olarak çörek otu, badem, ceviz, biber v.b gibi baharatlar ilave yapılır.
Fermantasyon için yoğurt, pişmiş dövme aşı, tuz ve kekik karışımı krom kazanlara boşaltılarak 1 gece bekletilir. Sabaha doğru çiğ adı verilen hasırların üzerine incecik serilir.
Firik olanlar yarı kurutulmuş şekilde akşama doğru hazırlanıp, kapalı bir ortamda veya çiğ halinde muhafaza edilir. Ertesi günün sabahında çiğlerden ayrılıp güneçte kuruması yapılır, eğer güneş yoksa sera veya fırınlarda kurutulur. Akşama doğru özel kutulara konulup, satışa hazır hale getirilir.
Kuru tarhana kaç yıl saklanır: Bu ürünler paketlerde 5-6 ay arası korunur.
Tarhananın Faydaları Nelerdir veya Tarhana çorbasının faydaları nelerdir ya da Tarhana faydaları nelerdir:
- Bağırsakları düzenler.
- Sindirimi kolaylaştırır.
- Zengin mineral ve vitaminler içeren, sebzelerden yapılır.
- 7'den 70'e kadar herkes rahatlıkla yiyebilir.
- Bol şifa kaynağıdır.
- Hastalıklara karşı bizleri korur.
- Doğal cips ürünüdür.
UŞAK TARHANASI veya Uşak tarhanasında neler var ya da Doğal Uşak tarhanası yahut Hakiki Uşak Tarhanası tarifi veyahut Hakiki Uşak Tarhanası nasıl yapılır veya Uşak Tarhanası yapımı nasıldır?
Meşhur Uşak Tarhanası, diğer illerin tarhanalarından şu konu başlıkları ile ayrılmaktadır.
- %42'si sebzeden oluşur.
- Fermantasyon daha düşük sıcaklıkta ve daha uzun sürede gerçekleşir. Bu durum Uşak ilinin iklim koşullarından kaynaklanmaktadır.
- Mayalanmayı sağlayan mikroorganizma çeşitliliği yüksektir. Buda lezzetin artmasına neden olur.
- Yoğun biber kullanılır.
- Başka yörelerin tarhanalarında tarhana hamuru hazırlama vaktinde yapılan sebze pişirme işlemleri, Uşak Tarhanasında uygulanmaz.
- 21 gün fermente edilir, başka yerlerde genelde 1 haftadır bu süre.
- Kurutularak kullanılabildiği gibi, hamur halinde buzdolabı şartlarında yada dondurularak ta muhafaza edilebilir.
Uşak Tarhanasının Özellikleri veya Uşak tarhanası özelliği nedir ya da Uşak tarhanası neden meşhur yahut Uşak tarhanasının özelliği nedir?
- Ürün tamamen Uşak il sınırları içinde üretilmelidir.
- Capsicum annum kapya biberi ve Sivaslı ilçesinde yetişen veyahut Sivaslı Biberi (üç burun biberi) yoğun kullanılır.
Uşak Tarhanası Üretim Metodu veya Tarhana kaç gün bekletilir ya da ev yapımı Uşak tarhanası nasıl yapılır yahut Uşak Tarhanası tarifi nedir?
Buğday unu, tam yağlı yoğurt, kırmızıbiber, soğan, domates ve nanenin karışımı ile hazırlanan harç 1 gün oda sıcaklığında fermente ettirilir. Buna halk arasında tarhana ezesi denilir.
Ürün oranları şöyledir; %40 buğday unu, %17 kapya biber, %3 Sivaslı Biberi, %16 yoğurt, %12 soğan, %10 domates, %1 tuz, %0.5 nane, %0.5 ekşi hamur.
Sonra harcın içine önceden hazırlanıp çoğaltılmış ekşi hamur ve buğday unu ilave edilerek belli yumuşaklığa gelinceye kadar yoğrulur.
Uşak tarhanası kaç gün bekletilir? Daha sonra oluşturulan bu hamur, üzeri temiz bezle örtülerek oda sıcaklığında 21 gün fermente yaptırılır. Fermente süresinden sonra temiz bez üzerine serilip ve belli aralıklar ile her gün boyutu küçültülür. Bu işlemden sonra gölgede kurutulan tarhana granül bir yapıya getirilip, öğütülür.
Öğütme işlemi yapıldıktan sonra tarhanalar, istenilen büyüklükteki bez torbalara konulup serin ortamlarda saklanır. Eğer ticari olarak çok tarhana üretilecekse, geleneksel yönteme bağlı kalınarak, paslanmaz çelik malzemelerden üretilmiş araç ve gereçler kullanılarak üretimleri yapılır.
Tarhana üretimi ağustos ayının son haftasında başlar, eylül ayının sonuna kadar devam eder. Bu dönemde sıcaklık ortalama 22 derece, nispi nem %60 civarıdır.
Toz tarhana nerenindir? Uşak başta olmak üzere farklı illerde vardır.
Uşak tarhanası fiyatı biraz pahalı olabilir diğerlerine göre.
Tarhananın Yararları Nelerdir veya Tarhana çorbası faydaları nelerdir ya da Maraş tarhanasının faydaları nelerdir yahut Uşak tarhanasının faydaları nelerdir?
- İştah açıcıdır.
- Vücut direnç sistemini güçlendirir.
- Yüksek tansiyon için faydalı olacak farklı proteinlerin, açığa çıkmasına katkı sağlar.
- Hasta olmamızı önler.
Tarhana için sıkça sorulan sorular ve cevapları:
* NERENİN TARHANASI MEŞHURDUR veya en meşhur tarhana nerenin yöresel yemeğidir ya da tarhanası meşhur ilimiz yahut tarhana hangi ilindir veyahut en iyi tarhana nerenindir?
Tarhana nerenin yemeği veya en iyi tarhana hangi yörenin ya da en güzel tarhana nerenin meşhur yahut tarhanasıyla ünlü ilimiz veyahut tarhana hangi yöreye aittir veya tarhana ile ünlü ilimiz hangisidir?
Tarhana hangi şehre aittir veya tarhana hangi yörede meşhurdur ya da tarhana hangi şehrin yahut en iyi tarhana hangisidir veyahut Türkiye'nin en iyi tarhanası hangisidir veya hangi şehrin tarhanası meşhurdur ya da tarhana hangi şehirde meşhurdur?
En iyi tarhanalar hangileridir veya en güzel tarhana hangi yörenin ya da tarhana çorbası nerenin yemeği yahut tarhana hangi ile ait veyahut tarhana çorbası hangi şehre aittir?
Tarhana çorbası nerede meşhurdur veya tarhana çorbası hangi ilimize aittir ya da tarhana hangi ilimizin yahut tarhanası ile meşhur ilimiz veyahut Tarhanası ünlü şehir hangisidir gibi bütün soruların cevapları şöyledir: Maraş ve Uşak.
* TARHANA NEREYE AİTTİR veya Tarhana cipsi nerenin ya da Cips tarhana nereye ait: Maraş iline aittir.
* Tarhana nerede meşhur veya tarhanasıyla meşhur ilimiz ya da tarhana çorbası nereye aittir yahut tarhana hangi ilimize aittir veyahut hangi ilin tarhanası meşhurdur?
Tarhana ile meşhur ilimiz veya tarhana meşhur il ya da tarhana nereye özgü yahut tarhana çorbası nerenin meşhur: 2 ilimizde meşhurdur, Maraş ve Uşak.
* Uşak tarhanasının diğer tarhanalardan farkı veya Uşak tarhanası farkı: Fermantasyon süresi 21 gün, ekşi aromalı olması, Sivaslı biber kullanılması.
* Tarhana otu ile tarhana olur mu veya tarhana otu ile tarhana nasıl yapılır: Tarhana otu farklıdır, diğer adı Çörtük olup aromatik bir bitkidir. Tarhanaya tat katmak için kullanılabilir, direkt tarhana yapılmaz.
* Tarhana çekilen yerler nerelerdir: Küçük özel makinesi olan yerel kişiler veya baharatçılar, küçük değirmenler ve buna benzer işletmeler.
Ünü dünyaya yayılan tarhana için hazırladığımız yazımızın sonuna gelmiş bulunmaktayız. Herkese bol şifalar getirmesi dileklerimize Saygı ve Selamlarımızı sunarız...
Kaynaklar: patent tescil, kültür portal, sözlük site, ev yapımı tarhana, doğal tarhana, tarhana fermente, fermente tarhana, tarhana fermantasyonu, fermente gıda tarhana, GIDA YEMEK, organik tarhana.
